آزمایش HPV در مردان؛ چه کسانی به بررسی نیاز دارند و چه کسانی نه؟

مقدمه

ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV یکی از شایع‌ترین عفونت‌های منتقله از راه تماس جنسی است که هم زنان و هم مردان را درگیر می‌کند. این ویروس می‌تواند از طریق تماس جنسی واژینال، مقعدی یا دهانی و همچنین تماس مستقیم پوست ناحیه تناسلی منتقل شود.

بسیاری از افراد مبتلا هیچ علامتی ندارند و ممکن است بدون اطلاع از عفونت خود، ویروس را به شریک جنسی منتقل کنند.

اما یک سؤال مهم وجود دارد: آیا مردان هم باید آزمایش HPV بدهند؟ اگر همسر یا شریک جنسی آن‌ها به HPV مبتلا شده باشد، چه باید کرد؟

پاسخ این است که در حال حاضر، برای مردان بدون علامت، آزمایش روتین HPV توصیه نمی‌شود. بااین‌حال، برخی مردان به معاینه، بررسی‌های تشخیصی یا ارزیابی اختصاصی نیاز دارند.

در این مقاله توضیح می‌دهیم که چه زمانی بررسی HPV در مردان ضروری است، آزمایش‌های موجود چه محدودیت‌هایی دارند و چگونه می‌توان خطر ابتلا به بیماری‌های مرتبط با این ویروس را کاهش داد.

۱. چرا آزمایش HPV برای همه مردان توصیه نمی‌شود؟

شاید تصور کنید اگر آزمایشی برای شناسایی HPV وجود دارد، بهتر است همه مردان آن را انجام دهند. اما در پزشکی، امکان انجام یک آزمایش لزوماً به معنای ضرورت یا سودمندی آن برای همه افراد نیست.

در حال حاضر، آزمایش‌های بالینی تأییدشده HPV عمدتاً برای غربالگری و پیگیری سرطان دهانه رحم در زنان استفاده می‌شوند و آزمایش استانداردی برای غربالگری عمومی مردان بدون علامت وجود ندارد.

دلایل اصلی این موضوع عبارت‌اند از:

۱. نبود آزمایش استاندارد برای غربالگری مردان

آزمایش‌های HPV که برای غربالگری سرطان دهانه رحم تأیید شده‌اند، برای تعیین وضعیت عفونت در مردان طراحی نشده‌اند. برخی آزمایشگاه‌ها ممکن است آزمایش‌های مولکولی HPV را روی نمونه‌های مردان انجام دهند، اما این آزمایش‌ها لزوماً برای غربالگری روتین یا تصمیم‌گیری درمانی در مردان اعتبارسنجی نشده‌اند.

۲. بسیاری از عفونت‌ها بدون ایجاد بیماری برطرف می‌شوند.

در بسیاری از افراد، سیستم ایمنی در طول زمان عفونت HPV را کنترل می‌کند. بنابراین، مثبت‌شدن آزمایش به‌تنهایی به معنای ابتلا به سرطان یا نیاز به درمان نیست.

۳. درمان اختصاصی برای ریشه‌کن‌کردن ویروس وجود ندارد.

در حال حاضر، درمان دارویی اختصاصی برای حذف کامل HPV در همه افراد وجود ندارد. درمان‌ها بر اساس مشکلات ایجادشده، مانند زگیل تناسلی یا ضایعات پیش‌سرطانی، انتخاب می‌شوند.

به همین دلیل، انجام آزمایش در مرد بدون علامت معمولاً اطلاعاتی فراهم نمی‌کند که بتوان بر اساس آن اقدام درمانی مشخصی انجام داد.

۲. اگر آزمایش HPV همسرم مثبت باشد، آیا من هم باید آزمایش بدهم؟

این یکی از شایع‌ترین نگرانی‌های مردان و زوج‌هاست.

اگر آزمایش HPV شریک جنسی یک مرد مثبت باشد، معمولاً انجام آزمایش HPV برای مرد بدون علامت توصیه نمی‌شود.

در این شرایط، بهتر است به نکات زیر توجه کنید:

مثبت‌شدن آزمایش شریک جنسی به معنای ابتلای قطعی شما به بیماری نیست.

نبود زگیل تناسلی به معنای نبود عفونت HPV نیست.

انجام آزمایش HPV برای مرد بدون علامت معمولاً توصیه نمی‌شود.

اگر ضایعه یا علامت غیرطبیعی دارید، برای معاینه مراجعه کنید.

وضعیت واکسیناسیون HPV خود را بررسی کنید.

شریک جنسی شما باید غربالگری دهانه رحم را مطابق توصیه‌های پزشکی ادامه دهد.

نکته مهم: مثبت‌شدن آزمایش HPV به‌تنهایی نمی‌تواند زمان ابتلا یا فردی را که ویروس را منتقل کرده است مشخص کند. این عفونت ممکن است مدت‌ها بدون علامت باقی بماند و شناسایی آن لزوماً به معنای عفونت جدید یا وجود رابطه جنسی خارج از رابطه فعلی نیست.

بنابراین، نتیجه آزمایش باید مبنای آگاهی و مراقبت پزشکی باشد، نه قضاوت درباره رابطه زوجین.

۳. مردان در چه شرایطی به بررسی HPV نیاز دارند؟

توصیه‌نشدن آزمایش روتین به این معنا نیست که مردان نیازی به بررسی بیماری‌های مرتبط با HPV ندارند.

الف) وجود زگیل یا ضایعه تناسلی

اگر متوجه برجستگی، زگیل، تغییر رنگ یا ضایعه جدیدی در آلت تناسلی، کیسه بیضه یا اطراف مقعد شده‌اید، بهتر است برای معاینه مراجعه کنید.

تشخیص زگیل تناسلی معمولاً با معاینه بالینی انجام می‌شود و آزمایش HPV به‌طور معمول برای تشخیص آن ضرورت ندارد.

البته همه ضایعات تناسلی ناشی از HPV نیستند؛ بنابراین، تشخیص خودسرانه و استفاده از داروهای ضدزگیل بدون ارزیابی پزشکی توصیه نمی‌شود.

ب) وجود ضایعه غیرطبیعی یا پایدار

ضایعاتی که رشد می‌کنند، خونریزی دارند، زخمی می‌شوند، سفت هستند یا بهبود نمی‌یابند، باید از نظر علل مختلف بررسی شوند.

پزشک ممکن است بر اساس ظاهر ضایعه و یافته‌های معاینه، نمونه‌برداری یا بررسی‌های تشخیصی دیگری را درخواست کند.

در چنین شرایطی، هدف اصلی تشخیص دقیق ضایعه است؛ نه صرفاً انجام آزمایش HPV.

ج) مردان در معرض خطر بالاتر سرطان مقعد

برخی گروه‌ها، از جمله مردان مبتلا به HIV و مردانی که با مردان رابطه جنسی دارند، در معرض خطر بالاتری برای ابتلا به سرطان مقعد قرار دارند.

برای برخی افراد پرخطر، بررسی ضایعات پیش‌سرطانی مقعد ممکن است ضرورت داشته باشد. روش‌های ارزیابی می‌توانند شامل معاینه، سیتولوژی مقعدی و در موارد مناسب آنوسکوپی با وضوح بالا باشند.

بااین‌حال، این بررسی‌ها با آزمایش معمول HPV تناسلی یکسان نیستند. انتخاب روش غربالگری به سن، وضعیت ایمنی، عوامل خطر و راهنماهای بالینی مربوط بستگی دارد.

بنابراین، افراد در معرض خطر بالاتر بهتر است درباره نیاز به غربالگری اختصاصی با پزشک مشورت کنند.

د) وجود علائم مشکوک به بیماری‌های مرتبط با HPV

HPV می‌تواند در ایجاد برخی سرطان‌ها، از جمله سرطان مقعد، آلت تناسلی و بخشی از سرطان‌های دهان و حلق نقش داشته باشد.

توده پایدار در گردن، مشکل مداوم در بلع، گرفتگی صدای طولانی‌مدت یا ضایعه غیرطبیعی تناسلی نیازمند ارزیابی پزشکی است.

البته این علائم اختصاصی HPV نیستند و وجود آن‌ها به‌تنهایی به معنای ابتلا به سرطان نیست.

۴. آیا آزمایش HPV در ادرار یا نمونه آلت تناسلی مردان قابل اعتماد است؟

ممکن است هنگام جست‌وجو در اینترنت یا مراجعه به آزمایشگاه، با آزمایش PCR برای HPV در مردان مواجه شوید.

این آزمایش‌ها ممکن است روی نمونه‌هایی مانند سواب آلت تناسلی، نمونه‌های ناحیه تناسلی یا ادرار انجام شوند. بااین‌حال، باید بین شناسایی DNA ویروس در یک نمونه و کاربرد بالینی آزمایش برای غربالگری تفاوت قائل شد.

نتیجه آزمایش به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:

محل نمونه‌برداری

روش جمع‌آوری نمونه

نوع آزمایش و روش آزمایشگاهی

نوع HPV مورد بررسی

هدف از انجام آزمایش

برای مثال، منفی‌شدن آزمایش یک نمونه به معنای رد قطعی عفونت در تمام نواحی تناسلی، مقعد یا دهان و حلق نیست.

به همین دلیل، انجام آزمایش PCR برای HPV در مردان بدون علامت، صرفاً برای اطلاع از وضعیت ابتلا، معمولاً توصیه نمی‌شود.

پیش از درخواست چنین آزمایشی باید مشخص شود که نتیجه آن چه تأثیری بر تصمیم‌گیری پزشکی خواهد داشت.

۵. اگر مرد زگیل تناسلی نداشته باشد، آیا ممکن است HPV داشته باشد؟

بله.

بسیاری از عفونت‌های HPV بدون علامت هستند و ممکن است فرد هیچ زگیل یا ضایعه قابل مشاهده‌ای نداشته باشد.

همچنین، انواع مختلف HPV رفتار متفاوتی دارند. برخی انواع کم‌خطر بیشتر با زگیل تناسلی مرتبط هستند، درحالی‌که برخی انواع پرخطر می‌توانند در ایجاد سرطان نقش داشته باشند.

بنابراین:

نبود زگیل تناسلی، عفونت HPV را رد نمی‌کند.

وجود زگیل تناسلی به معنای ابتلا به سرطان نیست.

مثبت‌شدن آزمایش HPV به‌تنهایی به معنای وجود سرطان نیست.

نبود علامت نیز به معنای غیرممکن‌بودن انتقال ویروس نیست.

هدف از مراقبت پزشکی، شناسایی و مدیریت ضایعات و بیماری‌های مرتبط با HPV است؛ نه انجام آزمایش برای همه افراد بدون علامت.

۶. مردان چگونه می‌توانند خطر ابتلا به HPV را کاهش دهند؟

واکسیناسیون HPV

واکسن HPV یکی از مهم‌ترین روش‌های پیشگیری از عفونت‌های ناشی از انواع تحت پوشش واکسن و بیماری‌های مرتبط با آن‌هاست.

واکسن می‌تواند از بسیاری از عفونت‌های جدید ناشی از انواع تحت پوشش خود پیشگیری کند، اما عفونت موجود را درمان نمی‌کند.

بهترین زمان واکسیناسیون، پیش از مواجهه با ویروس است. بااین‌حال، برخی بزرگسالان نیز ممکن است از واکسیناسیون سود ببرند.

تصمیم‌گیری درباره واکسیناسیون در بزرگسالان باید با توجه به سن، سابقه واکسیناسیون، شرایط فرد و توصیه‌های ملی انجام شود.

نکته: برای تصمیم‌گیری درباره واکسیناسیون HPV، انجام آزمایش HPV پیش از واکسن توصیه نمی‌شود.

استفاده از کاندوم

استفاده صحیح و مداوم از کاندوم می‌تواند احتمال انتقال HPV را کاهش دهد، اما محافظت کامل ایجاد نمی‌کند؛ زیرا ویروس ممکن است از طریق تماس پوست نواحی پوشیده‌نشده نیز منتقل شود.

مراجعه به پزشک در صورت وجود ضایعه

هر ضایعه جدید، پایدار یا غیرطبیعی در ناحیه تناسلی یا مقعد باید از نظر پزشکی بررسی شود. تشخیص زودهنگام ضایعات مشکوک اهمیت دارد.

پرهیز از آزمایش‌های غیرضروری

انجام آزمایش‌های متعدد بدون اندیکاسیون مشخص ممکن است باعث نگرانی و هزینه اضافی شود، بدون آنکه به تشخیص یا درمان مؤثرتری منجر شود.

بهتر است بررسی‌ها بر اساس علائم، سابقه پزشکی و عوامل خطر فرد انجام شوند.

۷. پرسش‌های متداول درباره آزمایش HPV در مردان

آیا مردان می‌توانند بدون علامت ناقل HPV باشند؟

بله. عفونت HPV در مردان ممکن است بدون علامت باشد و امکان انتقال ویروس به شریک جنسی وجود داشته باشد.

اگر آزمایش HPV همسرم مثبت باشد، آیا باید آزمایش بدهم؟

اگر بدون علامت هستید، آزمایش HPV معمولاً توصیه نمی‌شود. در صورت وجود ضایعه یا علائم غیرطبیعی، معاینه و ارزیابی پزشکی ضرورت دارد.

آیا آزمایش HPV برای تشخیص سرطان آلت تناسلی کاربرد دارد؟

خیر. آزمایش HPV ابزار استاندارد غربالگری سرطان آلت تناسلی نیست. در صورت وجود ضایعه مشکوک، معاینه و در صورت لزوم نمونه‌برداری اهمیت دارد.

آیا مردان بدون زگیل تناسلی هم باید واکسن HPV بزنند؟

نداشتن زگیل به‌تنهایی دلیلی برای رد واکسیناسیون نیست. تصمیم‌گیری درباره واکسن به سن، سابقه واکسیناسیون و توصیه‌های پزشکی بستگی دارد.

آیا HPV در مردان درمان می‌شود؟

برای حذف کامل ویروس از بدن همه افراد، درمان دارویی اختصاصی وجود ندارد. اگر HPV باعث زگیل تناسلی یا ضایعات پیش‌سرطانی و سرطانی شود، درمان متناسب با نوع ضایعه انجام می‌شود.

جمع‌بندی

آیا مردان به آزمایش HPV نیاز دارند؟

در حال حاضر، برای مردان بدون علامت، آزمایش روتین HPV توصیه نمی‌شود؛ حتی اگر شریک جنسی آن‌ها به این ویروس مبتلا باشد.

بااین‌حال، مردان نیز ممکن است به HPV مبتلا شوند و این ویروس می‌تواند در ایجاد زگیل تناسلی و برخی سرطان‌ها نقش داشته باشد.

بهترین رویکرد، مراجعه برای بررسی ضایعات مشکوک، ارزیابی اختصاصی افراد دارای خطر بالاتر، واکسیناسیون در افراد واجد شرایط و دریافت مشاوره پزشکی متناسب با وضعیت هر فرد است.

اگر درباره احتمال ابتلا به HPV نگران هستید، بهتر است به‌جای انجام آزمایش‌های متعدد و بدون اندیکاسیون، با پزشک درباره وضعیت خود و اقدامات مناسب مشورت کنید.

منابع علمی:

 Centers for Disease Control and Prevention