کافئین چه تأثیری بر سلامت جنسی دارد؟

بیش از ۸۵ درصد بزرگسالان آمریکایی هر روز دست‌کم یک نوشیدنی کافئین‌دار مصرف می‌کنند؛ از قهوه و چای گرفته تا نوشابه و نوشیدنی‌های انرژی‌زا. کافئین می‌تواند بر بسیاری از عملکردهای بدن، از خواب و دفع ادرار تا میل و عملکرد جنسی، اثر بگذارد.

کافئین با مسدودکردن عملکرد ماده‌ای به نام «آدنوزین» ما را بیدار نگه می‌دارد. آدنوزین یکی از پیام‌رسان‌هایی است که احساس خواب‌آلودگی را ایجاد می‌کند؛ بنابراین اختلال در عملکرد آن می‌تواند چرخه‌ی طبیعی خواب را نیز به هم بزند.

رابطه‌ی میان خواب و عملکرد جنسی در پژوهش‌های متعددی بررسی شده است، اما درباره‌ی ارتباط مستقیم کافئین و سلامت جنسی هنوز اطلاعات چندانی نداریم. بااین‌حال، یافته‌های موجود سرنخ‌هایی در اختیارمان می‌گذارند.

کافئین و سلامت جنسی مردان

به نظر می‌رسد مصرف معمول کافئین، یعنی حدود ۱۷۰ تا ۳۷۵ میلی‌گرم در روز، تأثیری خنثی یا حتی مثبت بر عملکرد جنسی مردان داشته باشد. این مقدار تقریباً معادل دو تا سه فنجان قهوه است؛ البته میزان دقیق کافئین هر فنجان به نوع قهوه و روش آماده‌سازی آن بستگی دارد.

دست‌کم یک مطالعه نشان داده است مردانی که مقدار متوسطی کافئین مصرف می‌کنند، کمتر از دیگران اختلال نعوظ را گزارش می‌دهند. در یک کارآزمایی کوچک نیز مصرف موردی کافئین برای درمان زودانزالی نتایج مثبتی داشت، اما برای رسیدن به نتیجه‌ای قطعی به پژوهش‌های بیشتری نیاز داریم.

دلیل احتمالی این ارتباط هنوز کاملاً روشن نیست. از آنجا که قهوه منبع اصلی کافئین روزانه‌ی بسیاری از افراد است، شاید بخشی از این اثر به ترکیبات دیگر قهوه مربوط باشد. قهوه ممکن است از طریق کمک به سلامت قلب و گردش خون، شرایط لازم برای ایجاد و حفظ نعوظ را بهبود دهد.

برخی پژوهش‌ها نیز افزایش سروتونین را مطرح کرده‌اند. سروتونین که گاهی «هورمون شادی» نامیده می‌شود، می‌تواند بر خلق‌وخو و جنبه‌های روانی عملکرد جنسی اثر بگذارد.

اما مصرف بیش از اندازه‌ی کافئین، به‌ویژه بیشتر از ۳۷۵ میلی‌گرم در روز، ممکن است نتیجه‌ای معکوس داشته باشد. تپش قلب، اضطراب و کمبود خواب از پیامدهای احتمالی مصرف زیاد کافئین هستند و هر سه می‌توانند میل جنسی و عملکرد نعوظ را مختل کنند.

کافئین و عملکرد جنسی زنان

تأثیر کافئین بر عملکرد جنسی زنان نیز ظاهراً مشابه مردان است؛ یعنی مصرف متعادل معمولاً اثر منفی مشخصی ندارد و شاید در بعضی افراد با پیامدهای مثبتی همراه باشد.

کافئین می‌تواند به‌طور موقت دفع ادرار را افزایش دهد. اگر این موضوع با دریافت ناکافی مایعات همراه شود، احتمال کم‌آبی بدن بیشتر می‌شود. کم‌آبی نیز ممکن است خشکی واژن را تشدید کند. کاهش لغزندگی واژن می‌تواند رابطه‌ی جنسی را دردناک کند و حتی در طول روز موجب ناراحتی شود.

البته عملکرد جنسی زنان فقط به میزان آب بدن وابسته نیست. کیفیت خواب، سلامت قلب و عروق و وضعیت روانی نیز نقش مهمی دارند. مصرف بیش از اندازه‌ی کافئین ممکن است با افزایش اضطراب و برهم‌زدن خواب، باعث کاهش میل جنسی یا دشواری در برانگیختگی شود.

در نهایت، آیا باید قهوه را کنار بگذاریم؟

برای بیشتر افراد، مصرف متعادل کافئین احتمالاً تأثیر منفی قابل‌توجهی بر سلامت جنسی ندارد. نگرانی اصلی زمانی مطرح می‌شود که مصرف کافئین آن‌قدر زیاد باشد که خواب، اضطراب، ضربان قلب یا آب‌رسانی بدن را تحت‌تأثیر قرار دهد.

آنچه تاکنون می‌دانیم را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مصرف کم تا متوسط کافئین احتمالاً اثر منفی مهمی بر سلامت جنسی ندارد.
• مصرف بسیار زیاد آن ممکن است به‌طور غیرمستقیم با اختلال نعوظ، خشکی واژن، رابطه‌ی جنسی دردناک یا کاهش میل جنسی ارتباط داشته باشد.
• شواهد موجود هنوز محدودند و برای شناخت دقیق اثر کافئین بر هورمون‌ها و عملکرد جنسی به پژوهش‌های بیشتری نیاز داریم.
• اگر درد هنگام رابطه یا اختلال در عملکرد جنسی شما را آزار می‌دهد، بهتر است با پزشک یا متخصص سلامت جنسی مشورت کنید.

منابع

• Clark & Landolt (2017) — قهوه، کافئین و خواب
• Glover et al. (2022) — مصرف کافئین و تستوسترون
• Lopez et al. (2015) — مصرف کافئین و اختلال نعوظ در مردان
• McMahon & Meston (2023) — اثر حاد کافئین بر برانگیختگی تناسلی زنان
• Saadat et al. (2015) — مصرف کافئین و درمان انزال زودرس
• Schliep et al. (2012) — نوشیدنی‌های کافئین‌دار و هورمون‌های تولیدمثلی زنان پری‌منوپاز